دسته‌ها
پلان‌های انکشاف شهری نقشه‌راه

پلان‌های انکشاف شهری

الف‌تا‌یِ پلان‌های انکشاف شهری

از طریق پلان‌های انکشاف شهری، رشد و تغییرات شهرها را طوری هدایت کرد که بازدهی حداکثری را برای شهروندان در زمان حال و آینده داشته باشد.

در مجموعه مطالب وبسایت شهر هوشمند مرتبط با پلان‌های انکشاف شهری [در ایران: طرح‌های توسعه شهری] به تعریف، توضیح و به‌کارگیری پلان‌های انکشاف شهری برای توسعه شهرهای پویا و پایدار پرداخته می‌شود.

فهرست مطالب

تعریف پلانگذاری/برنامه‌ریزی

برای درک بهتر پلانگذاری شهری خوب است در ابتدا، به تعریفِ مخصترِ از پلانگذاری پرداخته شود.

در یک تعریف بسیار کوتاه ولی جامع از پیترهال، «پلانگذاری نوعی از مدیریت برای سیستم‌های بسیار پیچیده است.»

اما در میان تعاریف زیاد از پلانگذاری، تعریفِ ذیل یکی از عام‌ترین و موردقبول‌ترین تعریف‌ها است:

به یک فعالیت اجتماعی یا سازمانی/اداره‌یی آگاهانه، برای انکشاف استراتژی‌های مطلوب از فعالیت‌های آینده، در جهتِ رسیدن به مجموعه‌یی از اهداف مورد نظر، برای پاسخ‌گویی به (و یا حلِ) مشکلات از پیش‌شناسایی شده پلانگذاری گفته می‌شود.

تعریف فوق را بارها بخوانید و روی تک‌تکِ کلمات و عبارات به دقت فکر کنید تا ذهنِ‌تان به درکِ واقعی از پلانگذاری نزدیک شود.

پلانگذاری پروسه‌ی نظام‌یافته یا سیستماتیک در زمینه‌های پیچیده‌یی است که از یک طرف با عوامل قدرت و تعهد، و از سوی دیگر با تخصیص منابع لازم در جهت اجرای استراتژی‌‌های انتخاب‌شده همراه است.

یکی از مهمترین بخش‌های پلانگذاری اطمینان از اجرایی بودن آن در عمل است.

بیشتر بخوانید

مسایل «شریر» در پلانگذاری

از آنجایی که زندگی اجتماعی بسیار پیچیده است و سیاست‌گذاری‌ها و پلانگذاری های مرتبط با آن از این پیچیدگی پیروی می‌کند، پلانگذاران شهری با مسائل ساده مواجه نیستند. مسائلی که در این محدوده در مقابل آن‌ها قرار می‌گیرند مباحث و مسائل مغلقِ هستد که رتیل و وبر از آن‌ها به عنوان مسائل شریر (پیچیده) یاد می‌کنند.

مسائل شریر به خودی خود «شر» نیستند. این صفت به این دلیل به آن‌ها اطلاق می‌شوند که وقتی کسی سعی در حل و فصل آن‌ها می‌کند، پیچیده‌تر می‌شوند.

علاوه بر مسائل شهری، مسئایل بسیار پیش‌پاافتاده‌ی وجود دارد که با شروع به حل کردن آن‌ها، پیچیدگی‌شان بیشتر می‌شوند.

مسائل مرتبط با پلانگذاری و مدیریت شهری مسائل شرید هستند. Bruton و Nicholson هشت ویژگی را برای این نوع مسائل مطرح می‌کنند.

بیشتر بخوانید

پلانگذرای شهری

پلانگذاری شهری نیز نوعی از پلانگذاری است که با اهداف کلانی چون رفاه، عدالت، توسعه پایدار، امنیت و صحت و سلامت جامعه سروکار دارد.

پلانگذاری شهری، ضمن توجه به یک عنصر فضایی-جغرافیایی (شهر)، به تعقیب هدفِ خلقِ یک ساختار بهتر از مجموعه فعالیت‌های (استفاده از زمین) است، که تلاش دارد شرایط را از وضعِ موجود به سمت موقعیتِ بهتری سوق دهد.

باید توجه داشت که شرایط زندگی در حال و آینده اغلب مبهم، غیرشفاف و پیش‌بینی‌ناپذیر است. از طرفِ دیگر مجموعه‌یی از عوامل ذی‌نفع و ذی‌نفوذ، با منافع گروپی یا خصوصی، در تقابل با پلانگذاری و مدیریت شهری قرار می‌گیرند.

همین چندگانگی و حتی تناقض و تضادِ منافع، موقعیت را پیچیده و غیرِ قابل پیش‌بینی‌تر می‌سازد. یکی از دلایل اُفتِ اهمیت و اعتبار ماستر پلان شهری همین مسئله بوده است.

پیتر هال درباره برنامه‌ریزی شهری چنین می‌گوید: «پلانگذرای شهری حالت خاصی از پلانگذاری به شکل عمومی است که عنصر فضا (تعامل انسان‌ها میان خودشان و با تمام اجزای یک شهر) در مرکز آن قرار دارد و تنها زمانی معنادار خواهد بود که در اوجِ خود به یک توضیح منسجم و مصورِ فضایی ختم شود.

پلانگذاران امروزه اعتقادی به پیش‌بینی‌ها و برنامه‌های بلندمدت سیستمی و فکرمحورِ از بالا به پایین – از جمله ماستر پلان – ندارد. به‌جای آن، پلان‌های کوتاه‌مدتِ محلی اعتبار و ارزشِ بیشتری پیدا کرده‌اند.

← بیشتر بخوانید

پلانگذاری استراتژیک شهری

در حال تکمیل…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *